iki gözün kafanın önünde olmasının hikmeti
Bir işin mükemmelliyeti o işin tamliğla ilgilidir. yani her işin nizam ile yerli yerinde olmasidir.
Gözler dahi insan gibi Kelamullahta sabit olunan ayetle katidirki mükemmel yaratılmıştır. Hem 2 den fazla olsa deniz anası misali sadece ışığa duyarlı olacak ki bu insan gözünden çok asagidir veyahut bukelemun gözü gibi 360 derece dönebilecek ama sadece ısıyı algilayabilecek derecede olur. Ama insan gözü ki çok katmanlı ve çok fonksiyonlu organ hiçbir canlıya verilmemiş şahsına münhasır kılınmıştir. Hem ilahi takdir ile bir ibret vesilesidir ki geçmiş ile ilgilenmeyip geleceğe bakmamızı bir kere değil iki kere öneriyor hatta emrediyor. Çünkü geçmiş bitmiş ve artık gelmeyecektir onun verdiği azabı ve elemleri ancak büyük bir kudret izale eder. Ama gelecekte cüzi bile olsa insanın bir iradesi mevcut olduğu herkesçe malumdur bu vecihden bakılsa bir hikmet tezahür eder. Hem bir şeyin tamliği onun hem bedenen hem ruhen tamliğiyla ilgilidir. Yani hem maddi bir tesiri hem manevi bir tesiri mevcuttur. Bır mahluk sadece önünü görse arkasını görmezse yahut arkasını görse önünü görmezse bu onu nakıs eder buda mahluk olmanın iktizasidir. Eğer hem önünü görecek göz hem arkasını görecek göz olsa bu vecihten önceki tevile binaen manevi yani batininida kapsayacagi için hem geleceğe etki hem geçmişe etki yaratacağı malumdur bu noktadan mahlukluk gider yerine ilahlık gelir buda imkansızdır. Çünkü mahluk yaratılmıştir yani sonradan olmuştur öncesini bilmez buradaki hikmete binaen öncesini bilmeyenin öncesini görecek göze ihtiyacı olmaz ama öğrenecek bir beyine ihtiyacı olurki buda beynin kapsamını genişletir onu daha işlevli hale getirir. Hatta vücutta beynin merkez olması bir noktadan buraya bakar ama oda gücünü kalpten alir. Demekki asil merkez kalptir. Kalp ise ruhun yeridir. Hatta insanın zahiri kâinatta bir nokta iken duyguları kainatlar eder. Yani ruh bedenden daha latif ve nazenindir.
M