★†‡†★

★†‡†★

مکن با مردم دون مهربانی

که داند منشا مهرت ز خواری

چو کوچک را بزرگی پیشه کردی

نگردد او بزرگ خود خوار گردی

چو گردن را به حرمت پیش آری

بگیرد مرد کوچک بر سواری

چو در چشمان خود عزت ندارد

کجا بر دیگری حرمت گذارد

درون سفره چون خالیست از نان

نه جای دوست میباشد نه مهمان

وگر باشد دو چشمان کسی کور

چه فرقی باشدش تاریکی از نور

ایالت را چه میفهمد دهستان

دو تا پسته کجا گردند پستان

بده کشمش بکن تعریف انگور

که فهمد قدر گل از نیش زنبور

به جای شربتش ده شاشِ اُشتر

کشد بر سر کند صدها تشکر

چه داند قیمت دُرّ و گوهر را

مبند بر زین اسب پالون خر را

به هر گوشی نریز از سینه ات راز

بجز دریادلان دل را مکن باز

چو بگشودی تو بر نااهل اسرار

همان را میکند از بهرت ابزار

مده بر سودجو هر امتیازی

مکن هرکس به هر قیمت تو راضی

مزن با شخص سطحی حرف فرهنگ

ندارد هیچ سرباز دوستِ سرهنگ

تو خواهی تا بگیرد نقش او رنگ

ولی خود میشوی بر روی یخ سنگ

مکن تعریفِ کس چون بار گردد

همینت مایه ی آزار گردد

اگر کس را ندانی جنبه و قدر

بکن قدری به نادانی خود صبر

چه تعریفی که چون او کرد باور

مرنج از او چو رفت بالای منبر

به روز دیگرش هم چون کنی نقد

برنجد که چرا گفتی ز او بد

مکن نشناخته تعریف هر کس

به تعارف مگذران حد مشخص

که گر خوبی گذشت از حد بسیار

به چشم ناکسان خود میکنی خوار

مده بی ظرفیت را یادگاری

که پس می آورد روز خماری

مبخش از خانه و کاشانه ی خود

مگردان نانجیب همخانه ی خود

کسانی را که از هر کس بنالند

مکن یاری که بر گردن وبالند

تو را هم دست آخر بین آنها

گذارد با همان زخم زبانها

چه سازش میکنی با شخص سرکش

ازو هی اشتباه هی از تو بخشش

چه خوبست اشتباه دیگران را

ببخشی، نه ولی تکرار آن را

مکن هرگز به بی جنبه رفاقت

که بر الطاف تو او کرده عادت

شنیدی بگذرد خوبی چو از حد

کند نادان خیالات کج و بد

بکن بر جای او خود را شماتت

که ماندی تا گذشت حد از وقاحت

ببین از ابتدا راحت و طاقت

بکن معیار خود فهم و لیاقت

چو خواهی زود هر کس را شناسی

ببین از قدردانی ناسپاسی

تو گر لطفی بکردی لطف نشمار

ولی در قلب خود حد را نگه دار

که خوبی آورد خوبی بسیار

اگر باشد به جا در حد و مقدار

وگر بگذشت خوبی کردن از حد

بگویند عاقلان این کار را بد

چو در فکر چه بد کردم؟ بماندی

بدان که خوبی از حد بگذراندی

روابط همچو بند و ما چو بندباز

که نشناسد سقوط فرق چپ و راست

تعادل را به هر کاری نگه دار

نگردی و نگردانی زیانکار

اگر معیار تو یک شد به هر کس

چه باشد فرق در شاهین و کرکس؟